Kategoria: prace podyplomowe

Badanie jakości życia u pacjentów z dyskopatią lędźwiową

~ prace ~ Dodaj komentarz
5/5 - (1 vote)

Choroba, szczególnie przewlekła i postępująca, znacząco wpływa na funkcjonowanie pacjenta nie tylko biorąc pod uwagę obszar choroby i proces terapeutyczny, ale także w relacjach międzyludzkich w rodzinie, środowisku i społeczeństwie. Problemem jest przystosowanie się do zmian w życiu spowodowanych chorobą lub niepełnosprawnością. Ocena jakości życia w chorobach przewlekłych jest źródłem dodatkowych informacji, które odgrywają ważną rolę w podejmowaniu decyzji związanych z leczeniem, pokazuje również potrzeby pacjentów i ich problemy (K. Klimaszewska, E. Krajewska-Kułak, D. Kędzior, 2011).

Terapia w szczególności ma na celu poprawę jakości życia pacjenta. Pacjent musi dokonać subiektywnej oceny swojego stanu i ocenić samopoczucie związane z chorobą i procesem leczenia. Ważne, często najważniejsze dla pacjenta jest odzyskanie możliwości aktywnego, samodzielnego życia, dlatego wytężone wysiłki zespołu terapeutycznego dążą do osiągnięcia tego celu (K. Jaracz, 1998).

Ponadto akceptacja choroby (zmiana w odbiorze/odpowiedzi), zmiana standardów wewnętrznych, poczucie wartości (L. Wołowicka, 2001) może przyczynić się do znacznej poprawy jakości życia.

Dolegliwości kręgosłupa lędźwiowego są ogromnym problemem społecznym i ekonomicznym. Najczęściej dotyczą one osób w wieku produkcyjnym, które są czasowo lub trwale niezdolne do pracy. Większość z nich zmuszona jest do zmiany pracy lub rezygnacji z poprzedniej pracy i przejścia na emeryturę. Ponadto choroby kręgosłupa nadal generują wysokie koszty leczenia, często przewyższające leczenie innych chorób. Ograniczenia sprawności ruchowej mogą trwać latami, co zniechęca do aktywności, powoduje uzależnienie od narkotyków i depresję (R. Jabłońska, W. Beuth, 2008).

Leczenie zachowawcze i operacja poprawiają stan pacjentów, ale w każdym przypadku konieczny jest indywidualny plan zarządzania terapeutycznego. Obraz neurologiczny pacjentów różni się w zależności od ciężkości choroby, metody leczenia, współistniejących chorób. Ocena stanu neurologicznego jest badaniem, które determinuje wybór metody leczenia, a także jest głównym kryterium decydującym o jego skuteczności (K. Roch Radziszewski, 2007).

W większości przypadków dyskopatii w okolicy lędźwiowej mamy do czynienia z osłabieniem zginaczy podeszwowych stopy lub zginaczy grzbietowych stopy, co może skutkować tzw. chodem kulejącym lub brodzącym, co znacznie ogranicza możliwość poruszania się, zwłaszcza na nierównym podłożu (A. Dąbek, K. Dudziński, A Prusinowska,  2006).

Dyskopatia odcinka lędźwiowego kręgosłupa nieuchronnie prowadzi do obniżenia jakości życia, dlatego do zadań terapeutycznych i opiekuńczych należy zmniejszenie dysfunkcji kręgosłupa w takim stopniu, w jakim możliwe jest prowadzenie normalnego życia rodzinnego, społecznego i zawodowego (K. Klimaszewska, 2011).

Na ocenę jakości życia wpływa choroba i jej przebieg, a także wiek, płeć, role społeczne, możliwości osoby dotkniętej chorobą, potencjał sił adaptacyjnych i procesów radzenia sobie oraz wsparcie społeczne.

Niepowodzenia związane z brakiem umiejętności radzenia sobie z chorobą zniechęcają pacjenta. Jest bezradny wobec sytuacji zdrowotnej, niemożności wpływania na nią, co prowadzi do braku satysfakcji z własnej roli w społeczeństwie i znaczenia dla innych ludzi. Ponadto choroba dezorganizuje poprzednie życie rodzinne, relacje. Choroba powoduje koszty emocjonalne, społeczne, a także materialne. Zadaniem rodziny jestwspieranie chorego w powrocie do zdrowia, co wiąże się z koniecznością zmiany ról i dezorganizacją życia rodzinnego (K. Obuchowski, 2000).

Na jakość życia pacjentów z dyskopatią lędźwiową silnie wpływa ból, który w większym stopniu występuje przed terapią, natomiast po odpowiednim leczeniu dolegliwości zmniejszają się, choć nie znikają całkowicie. Ból znacząco wpływa na ograniczenie samodzielności pacjentów. Istnieją różnice w indywidualnej wrażliwości na ból. Chory często musi nauczyć się żyć z bólem. Dokuczliwy ból staje się problemem nie tylko dla samego pacjenta, ale także wpływa na życie bliskich i wpływa na życie pacjenta w różnych obszarach. Ból wpływa na wydolność pacjenta, zakłóca wykonywanie prostych codziennych czynności, takich jak ubieranie się, stanie, siedzenie, chodzenie czy sprzątanie, co obniża jakość życia. Ponadto, przydługotrwałym bólu u pacjentów, stwierdza się depresję i bezsilność. Objawy depresyjne u pacjentów z dyskopatią lędźwiową nasilają się wraz z czasem trwania choroby, ponadto poziom zaburzeń depresyjnych jest wyższy u pacjentów młodych i w średnim wieku (E. Czaja, M. Kózka, A. Burda, 2012).

Podsumowując, proces chorobowy, niezależnie od nasilenia czy fazy, w której się znajduje, wpływa na życie pacjenta, ponieważ bardzo często prowadzi do jego dezorganizacji i ograniczenia ról społecznych, co znacznie obniża poziom i jakość życia, ponadto zespoły bólowe kręgosłupa są jedną z głównych przyczyn długotrwałej niezdolności do pracy wśród osób aktywnych zawodowo i bardzo często są przyczyną niepełnosprawności lub niepełnosprawności. Na ocenę jakości życia pacjentów z dyskopatią wpływa nie tylko choroba i jej przebieg, ale także takie czynniki, jak wykonywanie ról społecznych, indywidualne możliwości osoby dotkniętej chorobą oraz stopień uzyskanego wsparcia społecznego (M. Sierakowska, 2004).

Dyskopatia, podobnie jak inne przewlekłe choroby neurologiczne, wpływa na jakość życia w zależności od częstotliwości nawrotów dolegliwości i ich nasilenia, które często zakłócają role społeczne, prowadząc tym samym do zaburzeń depresyjnych. Objawy depresyjne nasilają się wraz z czasem trwania choroby, znacząco wpływając na ocenę wyników leczenia. Pacjenci ci wykazują wysoki poziom zaburzeń, zwłaszcza snu, zaburzeń koncentracji, zdolności podejmowania decyzji, samooceny oraz psychosomatycznych zaburzeń czynności narządów, tj. zaparć, kołatania serca (R. Jabłońska, W. Beuth, 2008; D. Karpowicz-Kulesza, 1998).

Leczenie zespołów bólowych kręgosłupa jest bardzo trudne, ponieważ żadna pojedyncza metoda leczenia nie jest skuteczna, dlatego zaleca się leczenie wielokierunkowe, tj. farmakoterapię, rehabilitację i psychoterapię (A. Depa, G. Przysada, A. Wolan, 2010).

Dlatego na poprawę jakości życia wpływa nie tylko usunięcie lub złagodzenie objawów choroby, ale także nauczenie, jak radzić sobie z problemami życia codziennego, stresem i cierpieniem związanym z chorobą. Najważniejszą rzeczą dla chorego jest odzyskanie możliwości aktywnego i samodzielnego życia (K. Jaracz, 1998).

Badanie jakości życia u pacjentów z dyskopatią lędźwiową

Dyskopatia lędźwiowa stanowi jedno z najczęściej występujących schorzeń układu ruchu, które w istotny sposób wpływa na funkcjonowanie człowieka w wielu obszarach życia. Choroba ta, związana ze zmianami zwyrodnieniowymi krążków międzykręgowych odcinka lędźwiowego kręgosłupa, jest częstą przyczyną przewlekłego bólu pleców, ograniczeń ruchowych oraz obniżenia sprawności fizycznej. Z perspektywy współczesnej medycyny i nauk o zdrowiu coraz większe znaczenie przypisuje się nie tylko obiektywnym wskaźnikom klinicznym, lecz także subiektywnej ocenie stanu zdrowia pacjenta, wyrażanej poprzez pojęcie jakości życia.

Jakość życia u pacjentów z dyskopatią lędźwiową stanowi złożone zagadnienie, obejmujące zarówno aspekt fizyczny, jak i psychiczny oraz społeczny. Przewlekły ból, charakterystyczny dla tego schorzenia, wpływa na zdolność do wykonywania codziennych czynności, aktywność zawodową oraz relacje interpersonalne. W efekcie pacjenci często doświadczają obniżonego nastroju, poczucia bezradności oraz ograniczenia uczestnictwa w życiu społecznym. Badanie jakości życia pozwala zatem na całościową ocenę skutków choroby, wykraczającą poza tradycyjne kryteria medyczne.

W ostatnich latach obserwuje się rosnące zainteresowanie problematyką jakości życia w chorobach przewlekłych, w tym w schorzeniach kręgosłupa. Wynika to z faktu, że dyskopatia lędźwiowa często ma charakter długotrwały, a jej leczenie nie zawsze prowadzi do całkowitego ustąpienia objawów. W takich przypadkach celem postępowania terapeutycznego staje się nie tylko redukcja bólu, lecz także poprawa funkcjonowania pacjenta i jego subiektywnego dobrostanu. Badania jakości życia dostarczają cennych informacji na temat skuteczności różnych metod leczenia i rehabilitacji.

Istotnym aspektem analiz jakości życia jest uwzględnienie indywidualnej perspektywy pacjenta. Osoby cierpiące na dyskopatię lędźwiową mogą w odmienny sposób postrzegać nasilenie objawów oraz ich wpływ na codzienne życie. Czynniki takie jak wiek, płeć, aktywność zawodowa czy wsparcie społeczne mogą modyfikować subiektywną ocenę jakości życia. Z tego względu badania w tym obszarze powinny uwzględniać różnorodność doświadczeń pacjentów.

Podejmowanie badań nad jakością życia u pacjentów z dyskopatią lędźwiową ma również znaczenie praktyczne. Wyniki takich analiz mogą stanowić podstawę do planowania kompleksowej opieki medycznej, uwzględniającej nie tylko leczenie farmakologiczne i chirurgiczne, lecz także rehabilitację, wsparcie psychologiczne oraz edukację zdrowotną. W ten sposób badanie jakości życia wpisuje się w holistyczne podejście do pacjenta, charakterystyczne dla współczesnej medycyny.

Metodologiczne aspekty badania jakości życia

Badanie jakości życia u pacjentów z dyskopatią lędźwiową opiera się na zastosowaniu standaryzowanych narzędzi badawczych, które umożliwiają obiektywizację subiektywnych odczuć pacjentów. Najczęściej wykorzystywane są kwestionariusze oceniające różne wymiary funkcjonowania, takie jak sprawność fizyczna, poziom bólu, stan psychiczny oraz relacje społeczne. Narzędzia te pozwalają na porównywanie wyników między grupami pacjentów oraz ocenę zmian w czasie, na przykład przed i po zastosowaniu określonej formy terapii.

W badaniach jakości życia istotne znaczenie ma dobór odpowiedniego kwestionariusza. W przypadku dyskopatii lędźwiowej często stosuje się zarówno narzędzia ogólne, oceniające jakość życia niezależnie od jednostki chorobowej, jak i kwestionariusze specyficzne dla schorzeń kręgosłupa. Połączenie obu typów narzędzi umożliwia uzyskanie pełniejszego obrazu sytuacji pacjenta, uwzględniającego zarówno ogólny dobrostan, jak i specyficzne ograniczenia wynikające z choroby.

Proces badawczy powinien uwzględniać również czynniki kliniczne, takie jak czas trwania choroby, nasilenie objawów bólowych oraz zastosowane metody leczenia. Dane te pozwalają na analizę zależności między stanem klinicznym a jakością życia pacjentów. Badania wskazują, że długotrwały ból oraz częste nawroty objawów są istotnie związane z obniżeniem jakości życia, szczególnie w zakresie funkcjonowania fizycznego i emocjonalnego.

Ważnym elementem metodologii jest także uwzględnienie aspektów psychospołecznych. Czynniki takie jak poziom wsparcia ze strony rodziny, sytuacja zawodowa czy strategie radzenia sobie ze stresem mogą znacząco wpływać na subiektywną ocenę jakości życia. Dlatego coraz częściej badania jakości życia u pacjentów z dyskopatią lędźwiową mają charakter interdyscyplinarny, łącząc perspektywę medyczną z psychologiczną i społeczną.

Rzetelność i trafność badań jakości życia zależą również od odpowiedniego przygotowania pacjentów do udziału w badaniu. Zrozumienie celu badania oraz sposobu wypełniania kwestionariuszy sprzyja uzyskaniu wiarygodnych wyników. W praktyce klinicznej istotne jest, aby badania te były prowadzone w sposób systematyczny i stanowiły integralny element oceny stanu pacjenta.

Wpływ dyskopatii lędźwiowej na poszczególne wymiary jakości życia

Dyskopatia lędźwiowa w sposób szczególnie wyraźny wpływa na fizyczny wymiar jakości życia. Ograniczenie ruchomości kręgosłupa, trudności w wykonywaniu codziennych czynności oraz konieczność unikania określonych aktywności prowadzą do obniżenia sprawności funkcjonalnej. Pacjenci często zgłaszają problemy z długotrwałym siedzeniem, chodzeniem czy podnoszeniem ciężarów, co wpływa na ich samodzielność i niezależność.

Przewlekły ból, będący jednym z głównych objawów dyskopatii lędźwiowej, ma istotne konsekwencje dla psychicznego wymiaru jakości życia. Długotrwałe doświadczanie bólu może prowadzić do obniżenia nastroju, lęku oraz zaburzeń snu. W wielu przypadkach obserwuje się również rozwój objawów depresyjnych, które dodatkowo pogarszają subiektywną ocenę stanu zdrowia i utrudniają proces leczenia.

Wpływ choroby na funkcjonowanie społeczne pacjentów stanowi kolejny istotny aspekt jakości życia. Ograniczenia ruchowe i dolegliwości bólowe mogą prowadzić do rezygnacji z aktywności towarzyskich oraz zmniejszenia kontaktów społecznych. Pacjenci z dyskopatią lędźwiową często doświadczają trudności w pełnieniu ról zawodowych i rodzinnych, co może prowadzić do poczucia izolacji i obniżenia samooceny.

Warto zwrócić uwagę na wpływ dyskopatii lędźwiowej na jakość życia zawodowego. Choroba ta jest jedną z częstszych przyczyn absencji chorobowej oraz obniżenia wydajności pracy. Dla wielu pacjentów konieczność zmiany charakteru pracy lub całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej stanowi poważne obciążenie psychiczne i ekonomiczne. Badania jakości życia pozwalają na ocenę skali tych problemów oraz identyfikację obszarów wymagających wsparcia.

Pomimo licznych ograniczeń, niektórzy pacjenci z dyskopatią lędźwiową potrafią adaptować się do choroby i utrzymywać względnie dobrą jakość życia. Czynniki takie jak skuteczna rehabilitacja, wsparcie społeczne oraz pozytywne strategie radzenia sobie z bólem mogą łagodzić negatywne skutki choroby. Analiza tych czynników stanowi istotny element badań jakości życia i może przyczynić się do poprawy opieki nad pacjentami.

Znaczenie badań jakości życia w praktyce klinicznej

Badanie jakości życia u pacjentów z dyskopatią lędźwiową ma istotne znaczenie dla oceny skuteczności leczenia. Tradycyjne wskaźniki medyczne, takie jak wyniki badań obrazowych czy zakres ruchomości kręgosłupa, nie zawsze odzwierciedlają realne funkcjonowanie pacjenta. Uwzględnienie subiektywnej oceny jakości życia pozwala na bardziej trafną ocenę efektów terapii z perspektywy chorego.

W praktyce klinicznej wyniki badań jakości życia mogą stanowić podstawę do modyfikacji planu leczenia. W przypadku pacjentów, u których pomimo poprawy parametrów klinicznych utrzymuje się niska jakość życia, konieczne może być włączenie dodatkowych form wsparcia, takich jak terapia psychologiczna czy programy edukacyjne. Takie podejście sprzyja indywidualizacji leczenia i lepszemu dostosowaniu go do potrzeb pacjenta.

Badania jakości życia mają również znaczenie prognostyczne. Niska jakość życia w początkowym etapie leczenia może być czynnikiem ryzyka niekorzystnych wyników terapii oraz przewlekłości objawów. Wczesna identyfikacja pacjentów zagrożonych pogorszeniem jakości życia umożliwia podjęcie działań profilaktycznych i terapeutycznych, które mogą poprawić rokowanie.

Z perspektywy systemu ochrony zdrowia badanie jakości życia dostarcza danych istotnych dla oceny efektywności kosztowej różnych metod leczenia dyskopatii lędźwiowej. Analiza ta pozwala na porównanie nie tylko skuteczności klinicznej, lecz także wpływu terapii na codzienne funkcjonowanie pacjentów. W ten sposób jakość życia staje się ważnym kryterium w podejmowaniu decyzji dotyczących organizacji opieki zdrowotnej.

Podsumowując, badanie jakości życia u pacjentów z dyskopatią lędźwiową stanowi istotny element współczesnej praktyki medycznej. Pozwala ono na całościową ocenę skutków choroby, uwzględniającą zarówno aspekty fizyczne, jak i psychiczne oraz społeczne. Włączenie oceny jakości życia do rutynowej opieki nad pacjentami z dyskopatią lędźwiową sprzyja poprawie skuteczności leczenia, zwiększeniu satysfakcji pacjentów oraz realizacji holistycznego podejścia do zdrowia.

Czaja E., Kózka M., Burda A.: Jakość życia pacjentów z dyskopatią lędźwiowo-krzyżową kręgosłupa . W: Pielęgniarstwo Neurologiczne i Neurosurgiczne 2012, 1,(3), 92 – 96.

Dąbek A., Dudziński K., Seyfried A.: Wpływ stabilizacji stopy na chód u osób z dyskopatią w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. W: Postęp rehabilitacji 2006, 3, 17 – 23.

Klimaszewska K., Krajewska-Kułak E., Kondzior D. : Jakość życia pacjentów z zespołami bólowymi kręgosłupa lędźwiowego. W: Problemy pielęgniarstwa 2011, 19, (1), 47 – 54.

Obuchowski K.: Psychologia ludzkich aspiracji.  Zysk i S-k, Poznań 2000, 44 – 48.

Sierakowska M., Krajewska – Kułak E.: Jakość życia w chorobach przewlekłych – nowe spojrzenie na pacjenta i problemy zdrowotne w aspekcie subiektywnejoceny. W: Pielęgniarstwo XXI Wieku 2004, 2, (7), 23 – 26.

Wołowicka L.: Jakość życia w naukach medycznych. Wydawnictwo Akademii Medycznej. Poznań 2001, 17 – 28, 54 – 69, 193 – 201.

Elementy rynku usług zdrowotnych

~ prace ~ Dodaj komentarz
5/5 - (1 vote)

praca z roku 2003

Można wyróżnić pięć elementów rynku usług zdrowotnych:

  • podaż – oferowane na rynku świadczeń zdrowotnych wyrażone według: ilości, cen, wartości, rodzaju, miejsca i czasu ich realizacji,
  • popyt – część potrzeb nabywców świadczeń zdrowotnych, które pokrywane są pieniędzmi, świadczenia, które można kupić w danym miejscu i czasie za konkretne pieniądze,
  • jakość – najważniejszy i najważniejszy element rynku świadczeń zdrowotnych, niedoceniany, nie mający swojego właściwego miejsca w zasadach finansowania przez kasę chorych. Przy ocenie jakości należy wziąć pod uwagę cały proces wykonania usługi, termin, miejsce, dokumenty i obsługę klienta,
  • cena – jest miarą wartości danego świadczenia zdrowotnego wyrażoną w pieniądzu,
  • konkurencja to obecność na rynku dużej liczby kupujących i sprzedających, co przeciwdziała zjawisku monopolizacji rynku i wpływowi interwencjonizmu państwowego.[1]

Przy istniejącym stanie prawnym występuje duża ingerencja państwa (samorządów) w kształtowanie popytu i podaży na rynku świadczeń zdrowotnych, co skutkuje brakiem możliwości obiektywnej konkurencji. Po stronie kupującego mamy do czynienia z pełnym monopolem kas chorych, co wynika z ustawy PMI, co powoduje brak konkurencji ze strony płatnika, czyli kas chorych.

praca z roku 2024

Rynek usług zdrowotnych jest złożonym systemem, w którym różne podmioty i czynniki wpływają na dostępność, jakość i koszty świadczeń medycznych. Charakteryzuje się specyficzną dynamiką wynikającą z unikalnego charakteru zdrowia jako dobra, które łączy cechy zarówno społecznego, jak i indywidualnego dobra. Zrozumienie elementów składowych tego rynku jest kluczowe dla oceny jego funkcjonowania i efektywności.

Podstawowym elementem rynku usług zdrowotnych są dostawcy usług medycznych, czyli placówki opieki zdrowotnej oraz osoby świadczące te usługi. W tej grupie znajdują się szpitale, przychodnie, lekarze, pielęgniarki, farmaceuci, laboratoria diagnostyczne oraz inni specjaliści związani z ochroną zdrowia. Ich głównym celem jest świadczenie usług diagnostycznych, leczniczych, rehabilitacyjnych oraz profilaktycznych. Ważnym aspektem jest różnorodność form własności tych podmiotów – od publicznych placówek ochrony zdrowia po prywatne kliniki i praktyki.

Drugim kluczowym elementem są odbiorcy usług zdrowotnych, czyli pacjenci. Stanowią oni głównych beneficjentów rynku, a ich potrzeby zdrowotne determinują popyt na usługi. W przeciwieństwie do innych rynków, na rynku usług zdrowotnych popyt często jest trudny do przewidzenia i kontrolowania, ponieważ zależy od stanu zdrowia, który nie zawsze podlega świadomym wyborom jednostki. W tym kontekście istotne jest także zjawisko asymetrii informacji – pacjenci zazwyczaj mają ograniczoną wiedzę o dostępnych możliwościach leczenia i zależą od rekomendacji specjalistów.

Płatnicy usług zdrowotnych to kolejny ważny element rynku. W tej grupie znajdują się instytucje finansujące świadczenia zdrowotne, takie jak publiczne systemy ubezpieczeń zdrowotnych (np. Narodowy Fundusz Zdrowia w Polsce), prywatne ubezpieczenia zdrowotne oraz sami pacjenci w przypadku opłat bezpośrednich. Struktura finansowania usług zdrowotnych ma kluczowy wpływ na dostępność i jakość świadczeń. Systemy finansowania różnią się między krajami – od modeli opartych na budżetach państwowych, przez systemy ubezpieczeniowe, po prywatne płatności.

Ważnym elementem rynku usług zdrowotnych są również regulatorzy i decydenci polityczni. To organy państwowe, takie jak ministerstwa zdrowia, agencje rządowe oraz instytucje międzynarodowe, które ustalają zasady funkcjonowania rynku, w tym regulacje dotyczące licencjonowania, standardów jakości oraz systemów refundacji leków i świadczeń. Ich zadaniem jest ochrona interesów pacjentów, zapewnienie sprawiedliwego dostępu do usług oraz nadzór nad jakością i efektywnością funkcjonowania sektora zdrowotnego.

Nieodzowną częścią rynku są także producenci i dostawcy produktów medycznych, takich jak leki, sprzęt medyczny, materiały diagnostyczne czy technologie informatyczne wspierające pracę placówek zdrowotnych. Współpracują oni z dostawcami usług oraz regulatorami, przyczyniając się do rozwoju i innowacji w dziedzinie medycyny. W tej grupie istotną rolę odgrywają zarówno globalne koncerny farmaceutyczne, jak i lokalne przedsiębiorstwa dostarczające specjalistyczny sprzęt.

Nie można również pominąć roli organizacji pozarządowych i grup pacjentów, które często działają jako mediatorzy między różnymi interesariuszami rynku. Organizacje te mają istotny wpływ na kształtowanie polityki zdrowotnej, edukację społeczną oraz reprezentowanie interesów pacjentów w dyskusjach dotyczących jakości i dostępności usług.

Specyficznym elementem rynku usług zdrowotnych jest także technologia i innowacje, które w ostatnich dekadach zmieniają sposób świadczenia usług. Rozwój telemedycyny, sztucznej inteligencji w diagnostyce, czy systemów zarządzania danymi pacjentów (np. elektronicznych kart zdrowia) wpływa na efektywność, dostępność i jakość opieki zdrowotnej.

Podsumowując, rynek usług zdrowotnych składa się z wielu wzajemnie powiązanych elementów: dostawców usług medycznych, pacjentów, płatników, regulatorów, producentów produktów medycznych, organizacji pozarządowych oraz technologii i innowacji. Jego funkcjonowanie zależy od współpracy tych podmiotów, a także od efektywności polityki zdrowotnej i regulacji prawnych. Dynamiczny charakter tego rynku sprawia, że jest on jednym z najbardziej wymagających, ale jednocześnie kluczowych sektorów gospodarki, mającym bezpośredni wpływ na dobrostan społeczeństwa.

[1] T.Getzen, Ekonomika zdrowia ,Wydawnictwo Naukowe PWN, Warsaw 2000,s 36-37

Powszechne ubezpieczenie zdrowotne

~ prace ~ Dodaj komentarz
5/5 - (1 vote)

praca dyplomowa z roku 2003

Zgodnie z przepisami art. 1a ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, ubezpieczenie zdrowotne opiera się w szczególności na zasadach:

  • solidarność społeczna
  • Autonomia
  • samofinansowaniu,
  • prawo do swobodnego wyboru świadczeniodawcy i kasy chorych,
  • zapewnienie równego dostępu do świadczeń,
  • prowadzenie kas chorych nie dla zysku,
  • oszczędność i celowość działania,
  • Gwarancja państwa

Solidarność społeczna – pojęcie to oznacza, że koszty poszczególnych świadczeń zdrowotnych udzielanych osobie uprawnionej – ubezpieczonego ponosi ubezpieczony powszechnie, niezależnie od wysokości wpłaconej składki, z wyłączeniem tzw. czynników ryzyka zawodowego (np. starość, choroby przewlekłe, niepełnosprawność).potoczne rozumienie tej zasady oznacza specyficzną formę ustawowej redystrybucji środków finansowych -,, młodzi, zdrowi i bogaci płacą za starych, chorych i biednych”, jest to główna cecha powszechnego obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. należy jednak pamiętać, że w Polsce istnieje dość wiele kategorii ubezpieczonych, których składki w różnych formach, zakresie, finansowane są z budżetu państwa. Nie jest to do końca zgodne z zasadami ubezpieczenia, gdzie za podstawę uważa się indywidualną wypłatę składki zależnej od uzyskiwanych dochodów.  W polskich rozwiązaniach przyjętych w ustawie

takich przypadków jest więcej, np. składki na ubezpieczenie zdrowotne dla rolników i domowników, z wyjątkiem specjalnych działów produkcji rolnej, opłacane są przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego tylko 6-7% jej przychodów to składki, a reszta uzupełniana jest dotacją budżetową, podobnie w przypadku duchowieństwa składki finansowane są z Funduszu Kościelnego,  który również w tym celu otrzymuje dotacje budżetowe.

Dotacje budżetowe dla urzędów pracy i ośrodków pomocy społecznej, które opłacają składki ubezpieczeniowe dla bezrobotnych i podopiecznych w trudnej sytuacji materialnej, budzą znacznie mniej wątpliwości.

Z budżetu państwa zasila się również składki na ubezpieczenia zdrowotne licznych grup społecznych – pracowników zatrudnionych w tzw. sferze budżetowej, czyli administracji państwowej, ministerstw i urzędów centralnych.

Samorząd – zasada samorządności systemu ubezpieczeń wyraźnie wskazuje na rozdzielenie jego struktur organizacyjnych i funkcjonowania z administracją publiczną, przy zachowaniu jedynie określonych uprawnień kontrolnych.

Kasa chorych jest instytucją samorządową reprezentującą ubezpieczonych i posiadającą osobowość prawną. Samorządność kas chorych jest gwarantowana przez radę funduszu.

Zgodnie z art. 75 radę wojewódzkiej kasy chorych powołuje zgromadzenie regionalne spośród osób ubezpieczonych w danym funduszu z obszaru jego funkcjonowania. Ustawa dodatkowo określa sposób proporcjonalnej reprezentacji ubezpieczonych, jeżeli fundusz działa w więcej niż jednym województwie, stanowi również, że członkami rady nie są osoby w żaden sposób związane z  świadczeniodawcami, członkami organów lub pracownikami jednostek samorządu terytorialnego i zakładów ubezpieczeń zdrowotnych.

W przypadku trudności finansowych można spotkać się z tzw. interwencjonizmem państwowym w różnych formach, najczęściej dotacje budżetowe lub pożyczki, np. kasy chorych w 2000 r. uzyskały z Ministerstwa Finansów prawie 1,2 mld zł kredytów. W przypadku zagrożenia płynności finansowej SKOK-u również zgromadzenie regionalne w obszarze jego funkcjonowania może udzielić kredytu SKOK-owi.

Samofinansowanie systemu sprawia, że zarówno zakłady ubezpieczeń zdrowotnych – kasy chorych, jak i ich partnerzy – świadczeniodawcy – powinni finansować swoją działalność z uzyskanych przychodów, zachowując zasadę bilansu.

Ważną rolę odgrywają regulacje prawne przyjęte w ustawie:

  • zgodnie z art. 4 ust. 3 ubezpieczonym udzielane są świadczenia zdrowotne w ramach środków finansowych posiadanych przez Fundusz.
  • kasy chorych zgodnie z art. 53 ust. 1, zawierając umowy z świadczeniodawcami, posiadające rodzaj, liczbę i cenę nabywanych usług, określają również w art. 53 ust. 4 maksymalną wysokość zobowiązań wobec usługodawcy wynikających z zawartych umów,
  • Zgodnie z art. 53 ust. 3 kasy chorych są zobowiązane do przestrzegania:
  1. zasady bilansowania kosztów z przychodami
  2. zasada, że suma kwot zobowiązań funduszu wobec wszystkich świadczeniodawców musi być uwzględniona w planie finansowym,

Kasy chorych są prawnie zobowiązane do utworzenia funduszu rezerwowego zgodnie z art. 130 ust. 1 przeznaczonego wyłącznie na:

  • pokrycie różnicy spowodowanej przewagą kosztów nad przychodami
  • przywrócenie płynności finansowej.

Kasa chorych, zgodnie z art. 131b, przygotowuje na każdy rok plan finansowy zrównoważony pod względem dochodów i kosztów, a kwota rekompensaty finansowej ustalona przez Zakład Ubezpieczeń Zdrowotnych jest uwzględniana w tym planie.

W celu zwiększenia swoich zasobów kasy chorych prowadzą działalność finansową zgodnie z przepisami art. 131 i 131a, która polega na:

  • inwestowanie środków w papiery wartościowe emitowane lub gwarantowane przez Skarb Państwa
  • inwestowanie środków w rachunek bankowy w taki sposób, aby osiągnąć najwyższy stopień bezpieczeństwa i rentowności przy zachowaniu płynności środków.

Kasy chorych uczestniczą, zgodnie z art. 135, w rekompensacie finansowej między kasami ubezpieczeń zdrowotnych z powodu zróżnicowania dochodów i kosztów, przy czym czynnikami różnicującymi są:

  • wysokość planowanych rocznych przychodów kasy chorych ze składek na ubezpieczenia zdrowotne przypadających średnio na jedną osobę uprawnioną do świadczeń,
  • liczba osób powyżej 60 roku życia uprawnionych do świadczeń zdrowotnych w danej kasie.

Zgodnie z art. 27 kasy chorych mają prawo do pobierania odsetek za zwłokę na podstawie wysokości składek na powszechne ubezpieczenie zdrowotne niewpłaconych w terminie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Rolniczą Kasę Ubezpieczeń Zdrowotnych na zasadach i wysokości ustalonej na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa.

Kasy chorych zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 5, 6 i 7 w ramach zawartych umów, określając zasady kontroli jakości, legalności i dostępności usług, zasady rozpatrywania kwestii spornych, reklamacji, prowadzenia i dokumentowania postępowań kontrolnych i wydawania wniosków, zasady prowadzenia ewidencji i udostępniania jej, mogą żądać zwrotu wpłaconych kwot lub potrącać je z kolejnych rozliczeń z świadczeniodawcą

Prawo do swobodnego wyboru świadczeniodawcy i kas chorych

O swobodnym wyborze usługodawcy (lub miejsca świadczenia usług) decyduje szereg czynników:

  • najczęściej wybieramy lekarza, przychodnię, czy szpital najbliżej miejsca zamieszkania (co ma ogromne znaczenie w małych miejscowościach, gdzie praktycznie nie ma wolnego wyboru),
  • często oferta świadczeniodawców nie pokrywa zapotrzebowania lub wykorzystano limity usług określone w umowie z kasą chorych,
  • niektóre SKOK-i nie mogą zlecać świadczeniodawcom określonych świadczeń w zakresie prowadzonej przez siebie działalności, a w rozliczeniach z „cudzoziemcami” pojawiają się liczne kontrowersje co do zasadności ich świadczenia lub/lub prezentowanych kosztów,
  • w obszarze funkcjonowania wielu kas chorych, zwłaszcza w dużych miastach, wzrasta znaczenie rekrutacji do jednostek akademickich i instytutowych pacjentów, którzy mogliby świadczyć niezbędne usługi w placówkach niższego poziomu referencyjnego,
  • obecnie rola lekarza podstawowej opieki zdrowotnej jako „filtra” lub „bramkarza” kierującego do stacjonarnej opieki zdrowotnej została ograniczona (skierowanie do szpitala może zostać wydane pacjentowi przez dowolnego lekarza posiadającego uprawnienia do wykonywania zawodu).

Osobną kwestią jest swobodny wybór kasy chorych, zwłaszcza gdy istnieje ścisły podział terytorialny zgodny z wojewódzkim podziałem administracyjnym obszaru działania regionalnych kas chorych.

Prawdopodobnie w Zachodniopomorskim Funduszu ubezpieczeń mieszkańców województwa podkarpackiego będzie niewiele, ale w przypadku osób mieszkających na obrzeżach województw może wystąpić dość znaczny przepływ ubezpieczonych, zwłaszcza jeśli dotyczy to sąsiednich kas fiskalnych o znacznym zróżnicowaniu możliwości finansowych i ofercie korzyści, np. Podlaska i Mazowiecka, czy Małopolska i Podkarpackie.

Istnieje również możliwość wynikająca z art. 4a, tj. realizacji powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego przez instytucje ubezpieczeniowe inne niż kasy chorych, określone odrębną ustawą.

Równy dostęp do usług medycznych

Zasada równego dostępu do świadczeń jest stosunkowo łatwa do zapisania w ustawie i oczywiste jest, że w sprawach zdrowotnych nikt nie może być dyskryminowany ze względu na status społeczny, zawodowy czy ekonomiczny. Kwestię równego dostępu można rozpatrywać w praktyce pod kątem podaży i popytu. Zapotrzebowanie na świadczenia jest uzależnione od dostępności. W praktyce spotykamy się z niezamierzonym zróżnicowaniem możliwości równego dostępu do doświadczeń zdrowotnych m.in. w zakresie:

  • radioterapia jonizująca w nowotworach
  • wczesna interwencja kardiologiczna w „świeżym” zawale mięśnia sercowego
  • diagnostyka i terapia chorób układu krwiotwórczego
  • przewlekła terapia dializami,
  • kardiochirurgia i chirurgia dużych naczyń,
  • ortopedia (implanty kręgosłupa, endoproteza),
  • leczenie ciężkich oparzeń

Działalność – non-profit – Kasy Chorych

We wszystkie funkcjonujące systemy powszechnego i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego wpisana jest zasada działalności non-profit, która prawnie uniemożliwia wykazanie zysku.

Polska ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym precyzuje tę zasadę poprzez następujące przepisy:

  • 4 ust. 7 – kasa chorych nie może prowadzić działalności gospodarczej w rozumieniu  przepisów o działalności gospodarczej,
  • 53 ust. 3 – kasa chorych jest zobowiązana do przestrzegania zasady bilansowania kosztów i przychodów, suma kwot zobowiązań wobec świadczeniodawców musi być uwzględniona w planie finansowym miasta
  • 53a – finanse kas chorych są publiczne itp.

Zabezpieczono ją również przed skutkami ewentualnego ryzyka inwestycyjnego poprzez określenie zasad lokowania środków funduszy kas chorych.

Ustawa nie definiuje w pełni zasady zarządzania środkami zapewniającymi płynność finansową.

Ekonomia i celowość zadania

Polega na ocenie ekonomii, celowości działania i zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym.

Gwarancja państwa

Zadaniem administracji państwowej jest wprowadzenie takiego systemu ubezpieczeń społecznych, w którym obywatel powinien czuć się bezpiecznie – czyli mieć gwarancje, że w przypadku utraty zdrowia (choroba, wypadek itp.), starości, bezrobocia, konieczności zapewnienia dobrobytu rodzinie, otrzyma odpowiednie świadczenia – pomoc medyczną, leki,  itd., emerytura lub renta, zasiłek dla bezrobotnych i zasiłek rodzinny (i inne, np. pogrzeb, rehabilitacja).

Jakość życia w naukach społecznych

~ prace ~ Dodaj komentarz
5/5 - (2 votes)

Uniwersalna definicja jakości życia w naukach społecznych nie została jeszcze opracowana.

Jakość życia w naukach społecznych wiązała się z takimi kategoriami jak: styl życia, poczucie subiektywnego samopoczucia oraz zadowolenie z uwarunkowań i możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych (D. Rybczyńska, 1995).

Socjologowie definiują „jakość życia” przez stopień zaspokojenia różnych potrzeb człowieka, tj. materialnych i niematerialnych. Sposób i styl życia kształtują jakość życia (B. Tobiasz – Adamczyk, 1996).

B. Suchodolski uważał, że wpływ na niską lub wysoką jakość życia ma „pragnienie życia” i „pragnienie posiadania” (B. Suchodolski, 1990).

Zdaniem Tomaszewskiego jakość życia utożsamiana jest zarówno z jakością świata, jak i człowieka, gdzie jakością życia są elementy występujące w różnych proporcjach i o różnej intensywności, tj.: bogactwo doświadczeń, poziom świadomości, poziom aktywności, kreatywność i uczestnictwo w życiu społecznym. Mogą to być kategorie postrzegane jako uniwersalne miary jakości.

S. Kowalik i L. Nordenfelt uważają, że jakość życia zależy od jakości indywidualnych, codziennych doświadczeń. Im większe talenty „poznawcze”, tym wyższa „zdolność do doświadczania” i ostatecznie przekształcania ich w doświadczenia życiowe, które mogą oznaczać wysoką jakość życia (S. Kowalik, 1995).

Kolejni przedstawiciele J. M. Raeburna i I. Rootmanna oraz A. Bańki uważali, żeskładowymi jakości życia są zadania rozwojowe i życiowe. Zadania rozwojowe to: spełnianie oczekiwań społecznych i spełnianie ról społecznych, życie to: miłość, szkoła, praca. W trakcie realizacji tych zadań następuje intensywne doświadczenie jakości życia (A. Bańka, 1995).

Campbell identyfikuje pojęcie jakości życia w kategorii potrzeb, biorąc pod uwagę stopień zadowolenia z życia rodzinnego, zawodowego, relacji międzyludzkich, relacji społecznych, spędzania wolnego czasu, zdrowia, edukacji czy ogólnych standardów (E. Syrek, 2001).

Według Kalety i Borowicza jakość życia obejmuje potrzeby, które człowiek uważa za najważniejsze oraz poziom ich zaspokojenia (L. Wołowicka, 2001). Kategoria potrzeb ma fundamentalne znaczenie w definiowaniu jakości życia, ponieważ bez ich zaspokojenia organizm ludzki przestałby prawidłowo funkcjonować. Przykładem może być brak jedzenia, wody lub powietrza, co prowadzi do śmierci. Są to potrzeby oczywiste i bezwarunkowe, pojawiają się bez udziału świadomości. Z drugiej strony względne potrzeby mogą istnieć na poziomie świadomym.

Obuchowski uważa, że jakość życia mieści się w kategorii sensu życia. Pytania o sens życia pojawiają się w krytycznych momentach naszego życia, takich jak doświadczenie śmierci czy choroby (K. Obuchowski, 2000).

Innym kryterium standardu życia jest kryterium przedmiotu aktywnego, czyli określenie standardu życia jednostki poprzez stosunek potrzeb do stanu zasobów środowiska, pozwalających na ich zaspokojenie. Obiektywne determinanty obejmują: poziom materialny, bezpieczeństwo finansowe, warunki życia i mieszkania, leczenie, stosunki społeczne, wsparcie społeczne i rozwój osobisty lub rekreację i wypoczynek. Z drugiej strony, subiektywny poziom jakości życia obejmuje stany psychiczne towarzyszące procesowi zaspokajania potrzeb (potrzeba bezpieczeństwa, spokoju wewnętrznego, realizacji celów życiowych, aspiracji, samoakceptacji, dobrego samopoczucia psychicznego). Innymi słowy, jest to poziom satysfakcji, jaki jednostka uzyskuje oceniając różne sfery swojego życia (B. Tobiasz-Adamczyk, 1996).

Bańka A.: Psychologia jakości życia. Stowarzyszenie Psychologia i Architektura, Poznań 2005, 179 – 182.

Kowalik S.: Pomiar jakości życia – kontrowersje teoretyczne. UAMiWSP, Poznań – Częstochowa 1995, 10 – 13.

Obuchowski K.: Psychologia dążeń ludzkich. Zysk i S-k, Poznań 2000,
44 – 48.

Suchodolski B.: Wychowanie mimo wszystko. WSiP, Warszawa 1990, 23 – 27.

Syrek E.: Jakość życia w chorobie. Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2001, 37 – 42.